Edebiyat Notları – Tanzimat Dönemi Edebiyatı Yazarları – Melik Fırat İLHAN

0
567
edebiyat notları

Edebiyat Notları; sınavlardaki bütün edebiyat sorunlarını çözmek, okul notlarını yükseltmek, genel kültür edinmek isteyenler için kaçırılmayacak bir fırsattır.Bu bölümde, tanzimat dönemi edebiyatı yazarları ile ilgili bilgiler yer almaktadır.

1. ÜNİTE: TÜRK EDEBİYATININ DÖNEM-KİŞİ-ESER ÖZELLİKLERİ

4. Bölüm: Tanzimat Döneminin Önemli Yazarları

1. Tanzimat Dönemi Edebiyatı Yazarları

 1. İbrahim Şinasi

  • Klasisizm ve romantizmin etkisiyle sanat yapmıştır.
  • İlk özel gazate Tercüman-ı Ahval‘i yayınlamıştır.
  • İlk modern tiyatro eseri olan Şair Evlenmesi’ni yazmış, bu eserde modern tarzda noktalama işaretlerini ilk kez kullanmıştır.
  • İlk makaleyi (Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi) ve ilk atasözleri sözlüğünü (Durub-I Esmal-i Osmaniye) yazmıştır. Müntehabat-ı Eş’ar şiirlerini topladığı eserdir.
  • La Fontaine ve bazı Fransız şairlerinin şiirlerini Türkçeye çevirmiştir. (Tercüme-i Manzume)

2. Ahmet Vefik Paşa

  • Sadrazamlık ve valilik yapan Ahmet Vefik Paşa, Moliere’den uyarladığı tiyatrolar ve çevirilerle tanınmıştır.

3. Şemsettin Sami

  • Dil bilimi alanında çok önemli eserler vermiştir. (Kamus-ı Türki ilk Türkçe sözlüktür.) ve edebiyatımızdaki ilk yerli romanı yazmıştır. (Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat)

4. Namık Kemal

  • Osmanlıcılık akımının önemli temsilcilerindendir. Bu düşünceyi savunan Encümen-i Şuara Topluluğu’nda yer almıştır.
  • Romantizmin etkisiyle sanatın toplum için olması gerektiğini savunmuştur.
  • Ziya Paşa’nın Harabat’ındaki görüşleri çürütmek için ilk eleştiri yazısı olan Tahrib-i Harabat‘ı yazmıştır.
  • Önemli Eserleri:
    Roman:
     İntibah (ilk edebi roman), Cezmi (ilk tarihi roman) 
    TiyatroVatan Yahut Silistre (sahnelenen ilk tiyatro), Gülnihal, Zavallı Çocuk, Akif Bey
    Eleştiri: Takip, Tahrib-i Harabat, Renan Müdafaanamesi
    Makale: Lisan-i Osmani’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazatı Şamildir. (Bu makalede Milli Edebiyatçılar gibi yalın anlatımı savunmuştur.)

5. Ziya Paşa

  • Romantizmin etkisinde kalarak sanatın toplum için olması gerektiğini savunmuştur.
  • Şiir ve İnşa yazısında Divan edebiyatını yermiş, Harabat antolojisinin ön sözünde Divan edebiyatının İran ve Arap edebiyatından üstün olduğunu iddia etmiştir. Harabat ön sözündeki görüşlerinden ötürü Namık Kemal’le araları bozulmuştur.
  • Küçük Ali Paşa’yı hicvettiği Zafername‘si ve Terkib-i Bent ile Terci-i Bent‘leri önemli eserleridir.

6. Ahmet Mithat Efendi

  • Romantizmin etkisiyle toplum için sanat yapmıştır. Romanlarını halkı eğitmek için yazdığından romanlarını halkı eğitmek için yazdığından romanları teknik yönden kusurludur. Sade ve akıcı bir dille yazdığı  romanlarında konu akışını keserek okuyucuya bilgi vermiştir.
  • Birçok romanında, Batı özentisi tiplerle (alafranga) Doğulu kalmak isteyen tipleri (alaturka) ve bunların çatışmalarını işlemiştir.
  • Edebiyatımızdaki ilk hikaye kitabını yazmıştır. (Letaif-i Rivayat). Farklı türlerde 200’den fazla eser yazdığı için kendisine “yazı makinesi” lakabı takılmıştır.
  • Önemli Eserleri:
    Roman: Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Felatun Bey’le Rakım Efendi, Paris’te Bir Türk
    Öykü: Kıssadan Hisse
    Gezi Yazısı: Avrupa’da Bir Cevelan

2. Tanzimat Dönemi Edebiyatı Yazarları

1. Recaizade Mahmut Ekrem

  • Edebiyat-ı Cedide (Servet-i Fünun) topluluğunun kurulmasına öncülük eden yazar, Türk edebiyatının ilk realist romanı olan Araba Sevdası‘nı yazmıştır.
  • Türk edebiyatına Batılı anlayışın girmesi için çalışmış, bu yüzden Muallim Naci’yle çok tartışmıştır.
  • Diğer Eserleri:
    Şiir: Zemzeme
    Tiyatro: Afife Anjelik, Çok Bilen Çok Yanılır
    Hikaye: Muhsin Bey, Şemsa
    Eleştiri: Takdir-i Elhan

2. Samipaşazade Sezai

  • Türk edebiyatında kısa hikayenin kurucusudur.
  • Edebiyatımızdaki ilk küçük hikaye kitabı olan Küçük Şeyler‘i ve Sergüzeşt adlı romanı yazmıştır.

3. Abdülhak Hamit Tarhan

  • Şair-i azam (büyük şair) olarak tanınan şair, Batı şiirinde gördüğü yenilikleri Türk şiirine getirmiş ve yeni ufuklar açmıştır.
  • Karşıt duyguları işlediği şiirlerinde aruzu, bazen de hece ölçüsünü kullanan şairin en bilinen şiirleri Makber ve Sahra (ilk pastoral şiir)’dır.
  • Tiyatroları teknik yönden zayıf olduğundan okunmak içindir. Macera-yı AşkTarıkFintenDuhter-i HinduEşber bilinen tiyatro eserleridir.

4. Nabizade Nazım

  • İlk köy romanı olan Karabibik ve ilk psikolojik roman denemesi olan Zehra‘yı yazmıştır.
  • Başarılı bir realist roman örneği olan Karabibik‘te natüralizmin ilkeleri edebiyatımızda ilk kez kullanılmıştır.

5. Muallim Naci

  • Tanzimat Dönemi’nde Divan edebiyatı geleneğine sahip çıkarak yenilik yapma taraftarıdır.
  • Recaizade’nin Zemzeme‘sine karşı yazdığı Demdeme adlı eleştirisi, Füruzan şiir kitabı ve Lügat-ı Naci sözlüğü önemli eserleridir.

“Edebiyat Notları yayın hakları Fırat Hoca Kitapları’na aittir. 5846 ve 2936 sayılı telif hakları yasası gereğince, tamamının veya herhangi bir bölümünün  yayıncısının izni alınmadan; elektronik, mekanik, fotokopi, faksimile ve herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması veya depolanması yasaktır.”

[Toplam:1    Ortalama:5/5]

CEVAP VER

Yorum
Lütfen isminizi girin