Uzaya Kebap Göndermek – Halit MİRAHMETOĞLU

0
207
uzaya kebap

Bugünün manşetlerinde uzaya gönderilen kebap vardı. İsviçre’deki bir restoran balona bağladıkları kebabı stratosfere göndererek bir ilke imza attı oysa daha önce peynirli börek de göndermiştik. Sırada kebabın yanında iyi gidecek şalgam ve börekle tadına doyulmaz ayran var sanırım. Reklam için her şeyin mübah olduğu günümüzde, düşük bütçe ile yapılabilecek güzel bir halkla ilişkiler çalışması olmuş. Aynı haberde Guinness rekorlar kitabına başvurulacağıyla ilgili bilgi yer alınca konuya açıklık getirmek için bir şeyler yazmak istedim.

Kebap gerçekten uzaya gitti mi?

Uzayın sınırı tartışması çok uzun yıllardır devam etmektedir. Sınır güvenliği açısından kara ve deniz sahasına ilaveten uluslararası hukuk açısından hava sahanlığında ülkelerin egemenliği devam eder. Yani nasıl bir ülkenin kara sahasına giriş-çıkış için vizenizi gümrük polisine ibraz etmek zorundaysanız, hava taşıtları için de bir ülkenin hava sahasını kullanmak izin ve ücrete tabidir. Peki bizim kebabımızın hiçbir ücret ödemeden diğer ülkelerin üzerinde salınması için ne kadar yükseğe çıkması gerekiyor? İlk uydu Sputnik’in 1957’de yörüngeye oturtulmasıyla fitili ateşlenen tartışmada uzaydaki egemenlik hakları ile ilgili onlarca uluslararası anlaşma imzalanmış durumda. Çeşitli tanımlar henüz tartışılmaya devam edilse de pek çok ülke tarafından kabul edilen sınır 100 km. Yani bir cismin uzaya çıkması için en az 100 km irtifaya ulaşması gerekiyor. Yüksek irtifa balonlarının en fazla 36-37 km ye çıktığı öngörüldüğünde size kötü haberi vermek zorundayım. Maalesef ne kebabımız ne de böreğimiz uzaya henüz çıkabildi.

Peki bizim kebabımız uzaya nasıl çıkar?

400 km irtifadaki Uluslararası Uzay İstasyonunda çalışan astronotlar, kimi zaman yıllar süren görevleri boyunca ihtiyaçları olan besinleri düzenli almalılar. Yer çekimsiz ortamda şöyle tavaya iki yumurta kırıp ekmeği banarak yemek pek mümkün olmadığı için hali hazırda pişmiş gıdalardan yararlanılır. Çoğu zaman sıcak su ekleyerek veya ısıtılarak yemeye hazırlanan besinler kullanılır. Bunun dışında servis modülünün gelişi astronotlar tarafından iple çekilir zira dünyadan taze meyve sebze takviyesi yapar. Görev süresi uzadıkça astronotların psikolojisi göz önünde bulundurularak kendi kültürlerinden besinler de menülerine eklenmiştir.

Italyan astronot Paolo Nespoli ile Pizza

Japon astronot Soichi Noguchi ile Sushi

Kanadalı astronot Chris Hadfield ile bir Meksika yemeği olan Burrito

Vücudumuzun ihtiyacı olan besinleri almanın ötesinde, yemek yemek sosyal bir olgudur. Saniyede 7 km den hızlı giden bir kapsülün içinde, hayatlarını tehlikeye atarak görev yapan astronotlar için günün hızlı temposunda nefes alabilecekleri bir platformdur. Yemeklerin çoğu oldukça pratik hazırlanıp elde yenilebilecek olmasına karşın astronotlar dünyada olduğu gibi çatal kaşıkla yemeyi tercih etmektedir. Bu nedenle yemek sehpalarını dizlerine cırtcırtlayıp meslektaşları ile oturur pozisyonda dünyadaymış gibi 3 öğün aynı sofrayı paylaşmaya dikkat eder.

Türk bir astronot veya kebap yemeden duramayan yabancı bir astronot bulamadığımız sürece kebap veya böreğimizin uzaya çıkma fırsatı şimdilik görünmüyor. Gelin biz kebap nasıl uzaya çıkar diye kafa yormak yerine nasıl uzay programı başlatırız; astronotları nasıl eğitir, onları uzaya nasıl göndeririz üzerine yoralım beyin hücrelerimizi. Düşünürken acıkırsanız bir kebap yiyip devam edin düşünmeye. Haydi afiyet olsun…

[Toplam:8    Ortalama:5/5]
Önceki İçerikTürkçe Notları – Çekim Ekleri (İyelik Ekleri,Belirlilik Eki)
Sonraki İçerikTürkçe Notları-Çekim Ekleri (Durum Ekleri,İlgi Eki)
Halit MİRAHMETOĞLU
Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri bölümündeki lisans eğitiminin ardından, Pekin Beihang Üniversitesinde Uzay Bilimleri ve Strazburg International Space University'de Space Management alanında yüksek lisansını sürdürmüştür. Uzay Kampı Türkiyenin ardından, 2007-2009 arasında Fransada Uluslararası Uzay Üniversitesi ve Uluslararası Astronotik Federasyonunda çalışmıştır. 2010-2014 arasında Hong Kong ve Japonya’da araştırma ve ticaret faaliyetlerine devam etmiştir. Şu anda ilk yüksek çözünürlüklü yer gözlem uydumuz Göktürk1 projesinin görev yönetim danışmanı olarak Ankarada görev almaktadır. SGAC- Birleşmiş Milletler Uzay Ofisi desteğindeki Uzay Nesli Tavsiye Kurulu yönetiminde, Orta Doğu Bölge Koordinatörlüğü yapmış, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığının ve Avrupa Komisyonunun akredite eğitmeni olarak Türkiye ve Avrupa’da proje yönetimi alanında sayısız eğitim vermiştir. Dünyadaki tüm uzay ile ilgili etkinliklerin takip edilebileceği spaceagenda.com websitesinin ve uzay bilimleri eğitimi alanında faaliyet gösteren SpaceTRC şirketinin kurucusudur.

CEVAP VER

Yorum
Lütfen isminizi girin